Alumnos e profesores galegos poñen rumbo ao Círculo Polar Ártico

A expedición Polar Raid parte cara a Laponia incluíndo algúns experimentos científicos.

Polar Raid Universitario Laponia 2016 é unha sorprendente aventura. Os participantes nela percorrerán unha das paraxes europeas máis salvaxes: cruzarán o Círculo Polar Ártico e a Laponia de Finlandia e Noruega ata alcanzar o mítico Cabo Norte, desde o que se contempla a inmensidade do océano Ártico. Deste xeito preséntase unha expedición na que, nas vacacións de Semana Santa de 2016, participan estudantes e profesores galegos, como os docentes da Escola Superior de Enxeñaría Informática do campus de Ourense Daniel González e Miguel Reboiro e a egresada da Facultade de Ciencias da Educación e do Deporte do campus de Pontevedra María López.

A cuarta edición desta viaxe, organizada pola Asociación Rexións Polares e Universia, contará coa participación dun centenar de estudantes de grao e posgrao, profesores e investigadores procedentes de 25 universidades, 23 delas españolas e dúas estranxeiras. A expedición é un reto que se afronta en equipos de tres a oito persoas, compartindo vehículo. Non ten carácter competitivo, sendo a meta de todos eles chegar ao Cabo Norte na data seleccionada. O obxectivo último das Polar Raid, explican desde a súa organización, é mostrar a realidade ambiental e cultural das rexións polares, principalmente do territorio ártico; a súa importancia como ecosistemas únicos e os seus problemas e expectativas de futuro.

Ao longo dunha semana os universitarios afondarán na realidade polar

Dentro do contexto dunha viaxe de aventura, a actividade ofrece ademais unha serie de vivencias únicas en aspectos educativos e formativos, fomentando valores como a iniciativa, a toma de decisións, a solidariedade e o espírito de equipo. A Polar Raid tamén persegue que os participantes tomen conciencia da importancia da conservación da natureza, e o seu uso racional nos ámbitos educativos, empresarial, recreativo e deportivo, e que coñezan outras culturas, principalmente a Sami. Deste xeito, a programación inclúe actividades como visitar a escola de formación deste pobo e o seu parlamento.
Durante as diferentes etapas superaranse en equipo unha serie de retos e os participantes aprenderán técnicas básicas de supervivencia en neve (como orientación, refuxios, pesca sobre lagos e ríos xeados); visitarán museos, universidades e centros de investigación e asistirán a conferencias específicas (de eidos como historia, socioloxía, dereito, economía e investigación ártica). O programa de actividades incluirá desde a observación das auroras boreais ou o baño nun lago xeado ata aprender a construír iglús, a andar sobre a neve con raquetas ou a montar unha tenda de campaña de alta montaña.

O proxecto cardiovascular dun estudante de Medicina da USC

Algún dos participantes aproveitará o Polar Raid para ensaiar proxectos de investigación. Tal é o caso do estudante de cuarto curso de Medicina da Universidade de Santiago Aarón Martínez, quen participará cun proxecto de investigación sobre o risco cardiovascular da comunidade Sami, pobo indíxena da Laponia.
Aarón Martínez estudou en San Francisco (California) e Malmö (Suecia), onde realizou o bacharelato internacional. Este ano obtivo a prestixiosa bolsa de investigación da Asociación Española Contra o Cancro coa que durante dous meses estudou no Grupo de Oncoloxía Médica Traslacional do Instituto de Investigación Biosanitaria de Santiago a relación da metástase e as plaquetas. En concreto, para a súa investigación en Laponia partirá da hipótese de que na zona norte de Europa existe un maior risco cardiovascular que no sur. Para iso, estudará os hábitos de vida da comunidade Sami (alimentación, actividades, etc…) e analizará o risco cardiovascular asociado.

Educación descarta que unha proba tipo test substitúa á Selectividade

O ministerio prevé cambiar o actual exame de acceso á Universidade por unha avaliación igual en todo o país e negocia cos reitores os detalles.

A partir de 2017, os aspirantes á Universidade xa non terán que pasar a Selectividade. A LOMCE prevé unha reválida tras o bacharelato, única en toda España, como substituta ao actual exame de acceso. Non será tipo test, como barallara o ministerio, que si quere manter aos mesmos correctores e que se celebre nas facultades como ata agora. Educación e os reitores negocian a contrarreloxo os detalles da nova proba.
O Ministerio de Educación en funcións considera que aínda hai tempo porque falta un curso para que se elimine a Selectividade pero ás universidades o prazo parécelles moi escaso. Defenden que os estudantes que xa están en bacharelato e que o ano que vén matricularanse no segundo e último curso aínda non saben que tipo de proba deberán facer se queren converterse en universitarios. Os reitores lembran, ademais, que os criterios de admisión deben estar claros e publicitados nas súas webs oficiais antes de que acabe este curso académico.

Sen probas individuais en cada campus

A Lei Orgánica para a Mellora da Calidade Educativa, a LOMCE, establece a partir de 2017 unha reválida para conseguir o título de bacharelato e deixa ás universidades a opción de fixar probas individuais ou outros mecanismos para ordenar pola súa conta a admisión de alumnos. Case todos os partidos da oposición acordaron derrogar a LOMCE en caso de formar un novo goberno. Pero, ante a incerteza de non saber se os políticos pecharán un acordo antes do 2 de maio ou se terán que repetir as eleccións, as negociacións universitarias continúan.
A conferencia de reitores españois (a CRUE, que integra aos 50 campus públicos e a 23 privados) pediu a semana pasada sen éxito ao Ministerio de Educación que permitise unha moratoria para manter a Selectividade un ano, garantir “a seguridade xurídica” e evitar a “incerteza” entre os estudantes. Educación rexeitou cambiar o calendario que está incluído na reforma educativa e negou que existise “ningunha indefinición xurídica” pero si se mostra disposto a acordar cos reitores outros aspectos, segundo puido coñecer este xornal de distintas fontes da negociación.

Un ano de proba piloto

Educación prevé que o exame funcione como unha reválida que os estudantes deban necesariamente pasar para obter o título de bacharelato.
A excepción é o primeiro ano de implantación, 2017, que funcionará como proba piloto e aprobalo non será un requisito para obter o título.
Igual que ocorre agora coa Selectividade, celebraranse polo menos dúas convocatorias anuais, unha ordinaria e outra extraordinaria.
Os estudantes que non a aproben ou que queiran subir a súa cualificación final de bacharelato poderán repetir a avaliación. Na súa nota final pesará un 60% o seu expediente e un 40% o resultado do exame.

Para empezar, Educación descartou o exame con 350 preguntas tipo test distribuídas en tres bloques que propuxo (e plasmou nun borrador) o antigo equipo do ministro José Ignacio Wert. Os reitores levan un ano intenso de conversacións co actual ministro, Íñigo Méndez de Vigo, ao que pediron que a reválida de bacharelato funcione como proba de acceso aos campus pero consideraban que a fórmula tipo test é demasiado distinta do modelo actual.

A igualdade de oportunidades

A maioría de universidades rexeita, ademais, organizar as probas individuais que lles permite a LOMCE para seleccionar aos seus alumnos, segundo as fontes consultadas. Queren evitar que un mesmo estudante teña que acudir a distintos campus e afrontar diferentes exames para tentar conseguir unha praza (como podería pasar no grao de Medicamento, por exemplo, un dos máis demandados). “Esa peregrinaxe atenta contra a igualdade de oportunidades, non todas as familias poden permitirllo”, sinala unha fonte universitaria consultada.
O sistema actual funciona como un distrito único, é dicir, aínda que as probas sexan diferentes en cada comunidade autónoma, a nota que o alumno consegue sérvelle igual para tentar entrar en calquera facultade de España. Para evitar que os exames se multipliquen, hai comunidades autónomas (como a Comunidade Valenciana, Galicia ou Cataluña) que xa acordaran fixar una mesma nota de acceso polo menos no seu territorio.

Mesmos correctores, mesmo escenario

Educación prevé publicar “nos próximos días” a orde que regule a futura proba de bacharelato onde quedarán plasmadas as características, segundo sinalou a semana pasada un portavoz oficial. A intención do ministerio é que se celebren nas facultades, igual que a Selectividade, un aspecto que os reitores ven con bos ollos. E prevé que os correctores sexan profesores de instituto e da Universidade, tamén como ocorre ata agora.
As universidades reclamaron ademais que a reválida de bacharelato permita discriminar a nota de cada materia. Agora o alumno que quere acceder a unha carreira de enxeñería, por exemplo, que ten unha nota de corte moi alta, pode apuntarse a unha proba específica con outras materias do bacharelato das que non se examinou na Selectividade para subir a súa cualificación final.
Esta fórmula desaparece coa Selectividade. A intención dos reitores, ademais, é que poidan revisar de forma illada os resultados dalgunhas das materias que se consideran básica para unha carreira, —por exemplo química ou bioloxía no caso de Medicamento,— para favorecer o acceso ao estudante que mellor nota teña nestas materias.

O "medo" ás filtracións

O curso pasado houbo 17 exames de Selectividade entre os días 2 e 18 de xuño. Cada comunidade autónoma decidiu a súa propia data para celebralos, aínda que houbo varias que coincidiron nos días como ocorreu con Aragón, Cataluña, Comunidade Valenciana, Estremadura ou Baleares. A LOMCE prevé unha proba de bacharelato que sexa ao mesmo tempo en toda España. É o que Educación defende e os reitores rexeitan.
Os campus consideran moi complicado poñer de acordo a todas as rexións para fixar unha data común. Defenden que “unha proba única” non significa necesariamente “unha proba idéntica”, é dicir, que se poden establecer criterios comúns (número de preguntas, bloques temáticos...) e deixar que cada comunidade organice os detalles. Entre outros argumentos, aducen que fixar un exame á mesma hora para 400.000 estudantes en todo o país pode favorecer as filtracións no caso de que haxa “pequenos atrasos” nalgún deles.

CEAPA celebra o informe da OMS sobre as consecuencias negativas dos “deberes escolares” no alumnado español e volve esixir a súa desaparición

CEAPA celebra que un organismo internacional como a OMS denuncie a presión á que ven sometidos os nosos fillos e fillas debido á sobrecarga de traballo que se lles encomenda fóra do horario lectivo e fóra do centro, por medo ás consecuencias ás que se enfrontan en caso de non realizalo.
CEAPA leva anos cuestionando esta práctica que leva a cabo con demasiada frecuencia por parte dos docentes, tanto en Educación Primaria como Secundaria, baseada nun costume propio de tempos pasados, que evidencian a necesidade de evolucionar e progresar en canto á metodoloxía que se aplica nas aulas, que non é propia do século no que nos atopamos, da sociedade na que vivimos, nin vai dirixido ao alumnado que actualmente poboa os nosos centros educativos.
A presión institucional que se traslada a través da obrigatoriedade dos deberes e as consecuencias negativas en caso de non realizarse, fai que as familias que non teñen dispoñibilidade horaria, non teñen coñecementos, ou non teñen formación para asumilos de forma adecuada, paguen clases particulares ou academias para evitar que os seus fillos e fillas sufran sancións por esa causa como, por exemplo: anotacións na axenda, baixada de notas, castigos sen recreo, ou comentarios en público; sufrindo os seus fillos e fillas un factor de desigualdade, xa que ás familias que non dispoñen de capacidade económica para  acometer estes gastos fáiselles responsables das baixas cualificacións dos seus fillos e fillas, os cales pasan a engrosar unhas estatísticas de fracaso que “casualmente” está repleto en gran medida de alumnado pertencente a un baixo nivel socio-económico e cultural.
CEAPA entende que o concepto “fracaso escolar” está deliberadamente mal definido, xa que non é o alumnado quen fracasa, senón o sistema educativo, que non é capaz de abordar as necesidades do alumnado trasladando a responsabilidade ao propio alumno e á súa familia.
Existe unha presión social tanto cara ao alumnado como cara ás familias que comunican ao profesorado a súa posición contraria á realización de deberes obrigatorios, e que optan por dedicar o seu tempo libre noutro tipo de actividades exentas de contidos curriculares, ao que teñen dereito, xa que desde os centros educativos e o profesorado trasládase unha mensaxe á sociedade e ás familias no que se fala da necesidade da implicación familiar no proceso educativo dos seus fillos e fillas, entendendo por implicación o control e obrigación da realización de deberes e estudo en casa, xa que en caso de non realizarse pode levar incluso a repetición de curso, polo que moitas familias asumen a responsabilidade do progreso académico dos seus fillos e fillas condicionando tanto o lecer como a relación familiar que vira ao redor da realización dos deberes obrigatorios.
Son moitos os comunicados que chegan a CEAPA de familias que piden axuda, cuestionando esta práctica e reclamando unha actuación que leve a terminar coa dinámica que se implantou nos seus fogares e que con todo non se atreven a trasladar ao profesorado, esixindo máxima discreción nas súas consultas, e expoñendo o seu temor para expoñer publicamente o seu malestar, que na maioría dos casos só están dispostos a realizar se se lles garante o anonimato, xa que manifestan temor a represalias ou a xerar unha situación que poida incitar ao acoso escolar, porque esta presión cos deberes, que é unha forma de realizar un acoso institucional ao alumnado, ademais, serve en ocasións de argumento para que este sufra acoso escolar polos seus iguais.
As situacións anteriormente expostas fan que CEAPA situouse publicamente contraria aos deberes obrigatorios, realizando charlas dirixidas a Asociacións de Nais e Pais e familias ás que asistiron os máximos responsables educativos dalgunhas das Comunidades Autónomas onde se impartiron, xerando un debate que evidencia a necesidade da supresión desta práctica.
CEAPA pediu na pasada lexislatura comparecer na Comisión de Educación do Congreso e do Senado, con resposta negativa por parte de ambas as cámaras, petición que volveu a enviar nada máis configurarse as mesmas, e á súa vez espera o nomeamento da persoa que vaia a estar á fronte do Ministerio de Educación Cultura e Deporte, xa que se van a remitir  documentos nos que se lle van a trasladar argumentos baseados na Convención dos Dereitos do Neno, ademais de preguntas sobre a normativa na que se sustenta esta práctica, xa que dita normativa é a que en teoría aplícase cando se sanciona ao alumnado que non realizou os deberes e, que nós saibamos, ningunha normativa vixente valida esta actuación.

O alumnado das Aulas Tecnópole imponse en Exporecerca

A Tecnópole (Parque Tecnolóxico de Galicia) e o seu alumnado (Aulas Tecnópole) veñen de obter importantes recoñecementos no certame científico estatal Exporecerca Jove, un dos máis referenciais concursos do panorama actual dos novos científicos e desenvolvedores de tecnoloxía. Segundo informan os responsábeis das Aulas, os seus proxectos da rapazada galega foron merecedores do primeiro (cun kit para facer prácticas de xenética) e do terceiro premio (cun sistema de análise de calidade de aceite usado), ademais dun accésit (cunha app móbil para a compravenda de produtos agrícolas).
Estas distincións serviranlles de pase para participar na principal feira científica de Europa e, tamén, nun dos eventos de referencia neste eido en Latinoamérica. A eles sumáronse, co segundo premio, os gañadores da Galiciencia 2015, estudantes de Biscaia, que viaxarán tamén a Brasil para presentar o seu proxecto. Todos eles competían con 110 proxectos de nove nacionalidades.

O primeiro premio

Clara Mingyue López e Iria Ollero gañaron o primeiro premio da categoría de segundo ciclo da ESO na Exporecerca, celebrada ao longo dos tres últimos días en Barcelona, co seu kit de baixo custo para realizar prácticas de xenética. As alumnas desenvolveron o seu propio prototipo utilizando a impresión en 3D e, segundo informa a Tecnópole, “cun custo moi inferior aos dispositivos destas características que existen no mercado”. Grazas a este galardón, Clara e Iria amosarán en Expo-Sciencies Europe (no mes de xullo en Toulouse, Francia), a segunda fase do seu proxecto, que consiste en realizar probas nos centros educativos para avaliar se se cumpre o obxectivo de mellorar a aprendizaxe dos estudantes de Secundaria sobre xenética grazas ao uso deste kit.

O terceiro premio

Pola súa banda, o sistema de análise da calidade do aceite usado en fritidoras que desenvolveron Martín Ansia e Miguel Rodríguez acadou o terceiro premio da categoría de primeiro ciclo da ESO na Exporecerca, dotado coa participación na feira científica que terá lugar en novembro na localidade brasileira de Natal. Martín e Miguel, co seu enxeño, foron quen de argallar unha tecnoloxía que determine cando o aceite debe ser substituído para evitar as alteracións químicas provocadas por unha reutilización excesiva que resultan tóxicas para o consumo.

O accésit

Ademais, Juan Carlos Navares levou un accésit que lle permitirá defender na Feira da Ciencia de Jerez de la Frontera (Cádiz) a súa aplicación móbil de compravenda de produtos agrícolas sen intermediarios, deseñada “co obxectivo de reducir os prezos para os compradores e aumentar as ganancias dos vendedores”. Segundo engade a Tecnópole, esta ferramenta presenta “como principal novidade a súa especialización no mercado agrícola, aínda sen cubrir por outras aplicacións xa existentes”.
Pola súa banda, o sistema de mellora da comunicación entre alumnos e profesores desenvolvido por alumnos vascos (gañador absoluto da Galiciencia 2015), logrou o segundo premio da Exporecerca na categoría de segundo ciclo da ESO. O proxecto de Ander Aguiriano, Jon Andoni Bretón, Sue González e Asier Rementería, da Lauro Ikastola (Loiu, Biscaia), acudiu ao certame catalán grazas ao galardón obtido en Ourense e a finais deste ano acudirá á feira científica de Fortaleza, en Brasil.

Un pensionista galego cobra 140 euros menos que a media do Estado

A pensión media en Galicia é de 759,1 euros, a segunda máis baixa do Estado. Un vasco cobra 360 euros máis que un galego.

Os pensionistas galegos seguen sendo os que menos cobran do Estado, unha media de 140 euros menos. A súa pensión de marzo foi de 759,1 euros, a segunda máis baixa, só por diante de Estremadura (750,6).

No lado contrario están os vascos que cobran 1.114,7 euros ao mes, 360 euros máis que os galegos. Síguenlle os madrileños (1.063,9), asturianos (1.062,06), navarros (1.029,4), aragoneses (943,1), cántabros (941,9) cataláns (932,1) e os ceutís (920,2).
Por debaixo da media, fixada nos 899,29 euros está Castela e León (882,4), A Rioxa (871,4), a cidade de Melilla (846,6), Cantabria (841,9), Canarias (832,3), Castela-A Mancha (831,4), Illas Baleares (828,4), Comunidade Valenciana (828,3), Andalucía (809,7) e Murcia (791,2), ademais de Galicia e Extremadrua.
O gasto mensual en pensións contributivas da Seguridade Social acadou os 8.427 millóns de euros en marzo, o que supón un aumento do 2,99 % respecto ao mesmo mes do ano anterior, segundo os datos publicados hoxe polo Ministerio de Emprego e Seguridade Social.
Nunha nota de prensa, Emprego sinalou que a pensión media de xubilación situouse en 1.037,36 euros mensuais. En canto á pensión media do sistema, que comprende as distintas clases (xubilación, incapacidade permanente, viuvez, orfandade e a favor de familiares), foi de 899,29 euros ao mes, o que supón un aumento interanual do 1,87 %.

Gloria Lago recrimínalle aos galegos que non lle dean nin as grazas

“Un gracias por lo menos, que los estoy civilizando”.

No acto de clausura do circulo de conferencias “Conoce la buena nueva”organizado por Galicia Bilingüe, asociación que preside a famosa escritora, celebrado este pasado fin de semana na Coruña, a lideresa recoñeceu estar moi desilusionada con “los gallegos”. “A ver, yo ya sé como son, pero un gracias lo sabe decir cualquiera. Un gracias por los menos, que los los estoy civilizando”.
“Hasta que llegué yo aquí nadie se preocupaba por lo del gallego. Me parto el lomo por difundir la buena nueva del castellano todo el puto año, incluso fuera del Ferrol eh,  y nada, ni un gesto de agradecimiento. Es que cuanto más lo pienso más me caliento”.
Cun ton cada vez máis elevado e visiblemente emocionada, a coñecida no mundo das letras como “la Tonadillera del Noroeste”, engadiu que “joder, no estoy pidiendo estatuas ni subvenciones, que oye, que si vienen…pero algo coño, alguna mierda de esas de la aldea o un simple gracias bien pronunciado”.
Logo de parar o acto uns minutos para repoñerse, a lideresa continuou manifestando a súa vontade por “seguir civilizando a los labriegos, ya se darán cuenta”, e aproveitou para anunciar a campaña que levarán a cabo nos próximos meses “Apadrina a un pailán”.

Consello da Cultura e RAG apostan polas Irmandades na rede

O Consello da Cultura vén de presentar o Álbum das Irmandades da Fala, unha completa web que pretende difundir biografías e materiais dos protagonistas deste movemento. Tamén a Academia acaba de publicar en versión dixital a primeira das publicacións históricas, que irá ampliando aos poucos. 

As bibliografías dos irmáns Ramón e Antón Villar Ponte son as primeiras entradas do álbum Irmandades da Fala que vén de publicar o Consello da Cultura, coa idea de difundir dun xeito divulgativo as biografías e materiais de máis de dúas ducias de persoas que formaron parte do movemento. O proxecto está coordinado por Miguel Anxo Seixas Seoane, quen asina un texto que explica o contexto de nacemento das Irmandades da Fala. O Álbum fíxose público onte, 21 de marzo, ao coincidir coa data na que Ramón Villar Ponte asina o manifesto “Nuestra afirmación regional” que reivindica a problemática do idioma e a necesidade de recuperar o seu uso. O Álbum actualizarase de xeito mensual e conforma algunha das actividades que o Consello da Cultura Galega ten programado para celebrar o centenario deste fenómeno.
“O 21 de marzo de 1916 Antón Villar Ponte data a primeira edición do folleto titulado "Nacionalismo gallego. Nuestra afirmación regional" que supón a primeira vez que se fai explícito un manifesto que insta á recuperación da lingua” explica Miguel Anxo Seixas Seoane. Esta data dá pé á saída deste proxecto que inclúe referencias biobibliográficas das principais figuras vencelladas a este movemento. Este manifesto, que o propio Antón Villar Ponte considerou como os apuntamentos para un libro, agrupa parte dos argumentos e parágrafos literais de varios artigos que publicara previamente no xornal La Voz de Galicia e nos que facía consciente a problemática do galego e a necesidade de emprender de inmediato un labor de defensa e potenciación do seu uso.
Publicacións en dixital
Onte a páxina web da Academia tamén inauguraba unha nova sección sobre as Irmandades, onde irán amosando en versión dixital distintas publicacións e documentos históricos relacionados coas Irmandades da Fala conservados na Real Academia Galega.
O primeiro documento que veñen de colgar é Nacionalismo gallego. Nuestra ‘afirmación’ regional, que saíu do prelo o 21 de marzo de 1916 na Tipografía Obrera coruñesa. Antón Villar Ponte defendía neste folleto o uso do galego en todos os contextos e consideraba urxente fomentar o desenvolvemento da "Liga de Amigos del Idioma". Esta obra, que se escribiu por razóns "de propaganda" en castelán,.
 

Ensino privado, algo máis que negocio

Hai un dato que ilustra ben a desigual relación entre o ensino público e o privado-concertado na Galiza: nos últimos catro anos, naquel fechaban 327 unidades educativas, mentres este abría un total de 215. Un goberno conservador e privatizador, o presidido por Alberto Núñez Feijóo, está a cumprir o seu programa e faino, aliás, contra a vontade dunha parte moi maioritaria da comunidade escolar, como mostra a reportaxe que asina Cristian López no número desta semana do Sermos Galiza.
A ofensiva privatizadora tivo un fito indiscutíbel coa aprobación na pasada lexislatura da LOMCE, unha lei que, alén de atentar contra o ensino público, bate tamén contra as competencias de Galiza na materia. Antes da LOMCE era obriga da administración garantir a oferta de prazas públicas. Agora abonda con que ofereza escolarización, con independencia de se é en centros públicos ou concertados-privados.

Os dados mostran de forma clara que o ensino privado vive na Galiza e no Estado grazas ás subvencións públicas

En realidade, os dados mostran de forma clara que o ensino privado vive na Galiza e no Estado grazas ás subvencións públicas, o que non deixa de ser un paradoxo, tendo en conta a existencia de innúmeras necesidades -en boa parte provocadas pola redución do número de profesoras e profesores- por cubrir nos centros públicos. Desaténdense esas necesidades e, en troca, destínanse cuantiosísimos recursos -246 millóns de euros anuais- ao ensino concertado. A política é unha cuestión de tomar partido. E está claro que o PP, desde o goberno do Estado e desde o da Xunta, tomouno a prol da consideración do ensino como un negocio para o capital privado.
Mais non é só negocio o que ve o PP no ensino. Ve tamén unha ferramenta de adoutrinamento social e de españolización. Seis de cada dez centros concertados teñen ideario relixioso ou pertencen directamente á Igrexa católica, entre eles aqueles propiedade do Opus Dei que segregan o alumnado por razón de sexo. E, como sabemos, na escola concertada a presenza do galego é residual, anulado polo español e pola emerxencia da lingua inglesa.

A xeración perdida da investigación galega

No ano 2006 o Goberno galego lanzou o plan INCITE de promoción da investigación, que incluía convocatorias de contratos pre-doutorais e dous tipos de post-doutorais: o programa Ángeles Alvariño (para doutores e doutoras que acababan de defender a súa tese e cunha duración de tres anos, dos que dous debían ser fóra de Galicia) e o programa Parga Pondal (unha segunda fase, para investigadores/as con experiencia fóra, unha duración de cinco anos e un compromiso de estabilización). Ao abeiro deste plan, houbo tres convocatorias de Ángeles Alvariño (2007, 2008 e 2009).
O obxectivo deste tipo de plans de promoción é ofrecer oportunidades de desenvolver unha carreira investigadora en Galicia. Porén, a chegada ao poder do Partido Popular e os recortes aplicados en I+D+i dende o ano 2010, significaron un bloqueo para moitas destas carreiras, en especial para estas promocións de novos e novas doutoras (os Ángeles Alvariño), que en condicións normais deberían ter accedido á posibilidade de competir por un contrato Parga Pondal (ou a denominación que tivese), entendido como contrato de continuidade e de retorno a Galicia. Houbo unha derradeira convocatoria de Parga Pondal en 2010, que xa no seu momento foi cualificada de pseudo-Parga Pondal, pois a súa duración era inferior (3 anos en lugar de 5) e non incluía un compromiso de estabilización).
A Xunta lanzou nese momento un novo plan, para substituír o INCITE, denominado Plan Galego de Investigación, Innovación e Crecemento (I2C), de catro anos de duración (2011-2015). En teoría, no marco desta iniciativa (así foi presentada), debían lanzarse contratos postdoutorais para os novos e novas investigadoras (equivalente ao Ángeles Alvariño: dous anos fóra e un de retorno á universidade galega), e un tipo de contrato postdoutoral 2 que permitiría dar continuidade a aqueles que xa tiveran o primeiro contrato (equivalente ao Parga Pondal).

A primeira convocatoria de contratos postdoutorais de segundo nivel do programa IC2 (2011-15) aínda se vén de publicar este mes, catro ou cinco anos máis tarde do prometido

Ao abeiro do IC2 lanzáronse os correspondentes contratos postdoutorais de primeiro nivel. Porén, a primeira convocatoria de contratos postdoutorais de segundo nivel aínda se vén de publicar este mes, catro ou cinco anos máis tarde do prometido. Ademais, as bases só permiten concorrer a eles aos investigadores e investigadoras que acaban de completar o contrato postdoutoral 1 lanzado pola Xunta en 2012. E deixan fóra, polo tanto, ás tres xeracións de Ángeles Alvariño (2007, 2008 e 2009) que, por mor dos recortes, nunca tiveron a posibilidade de participar neste tipo de convocatorias en Galicia.
"Xa sospeitabamos que nos podían excluír. E por isto en novembro comezamos a movernos e puxémonos en contacto coa Xunta e cos vicerreitorados de investigación das tres universidades. Vendo o atraso no lanzamento desta convocatoria, pensabamos que estaban esperando ao ano no que remataban a post-doc 1 os que comezaran co plan I2C, para que fosen eles os que puidesen optar", explica unha das investigadoras afectadas. Efectivamente, a convocatoria saíu en marzo e está destinada á xente que remate agora. E non pode participar ninguén máis, aínda que no curriculo conste unha formación equivalente (por exemplo as Ángeles Alvariño), un contrato de características similares, pero dun goberno anterior.

"Normalmente tes varias oportunidades, pero nós estivemos dende 2010 ata 2016 sen ningunha convocatoria autonómica na que poder participar"

"Isto xa está convocado, polo tanto xa non temos opción, pero si pedimos que publiquen outra convocatoria, na que si teñamos cabida, e na que nos dean unha posibilidade de continuidade na investigación", di. "Normalmente tes varias oportunidades, pero nós estivemos dende 2010 ata 2016 sen ningunha convocatoria autonómica na que poder participar. Eles alegan que nós xa lles levamos moitos anos de diferenza aos que rematan agora. Si, pero non tivemos oportunidades nas que poder competir", denuncia.
Dende que a primeira xeración de Ángeles Alvariño rematou o seu contrato en 2010 foron escasas as oportunidades que o Goberno galego lles ofreceu para continuar a súa carreira investigadora en Galicia. Si houbo unha convocatoria de pseudo-Parga Pondal en 2010, aínda que aberta a todo o mundo, na que tiveron que competir con persoas que tiñan moitos máis anos de experiencia e méritos acumulados. En 2012 a Xunta publicou tamén unha convocatoria para os Ángeles Alvariño, que lles ofreceu un contrato dun só ano.

Entre 2008 e 2013 o investimento en I+D descendeu 115 millóns de euros en Galicia, case un 20%

Entre 2008 e 2013 o investimento en I+D descendeu 115 millóns de euros en Galicia, case un 20%, pasando de representar o 4% do total estatal a ser o 3,6%. Dos 6.683 investigadores e investigadoras que en 2010 traballaban en Galicia pasouse a 5.397 tres anos máis tarde, un 19% menos. Os Orzamentos da Xunta de 2010 e 2011 significaron un recorte de máis trinta millóns no dedicado a I+D. A pesar de que dende entón asistimos a cinco anos consecutivos de ascensos, a cifra total segue lonxe das cantidades previas ao inicio da crise. A consecuencia é que Galicia dedica a I+D+i ao redor do 0,9% do seu PIB, lonxe da media española (1,3%) e aínda máis lonxe dos obxectivos propostos no devandito plan IC2 da Xunta: "asume como obxectivo xeral a converxencia do esforzo galego en I+D+i co esforzo do conxunto de España, que en ningún caso debe ser inferior ao 2% do PIB no ano 2015, cifra que nos porá na senda de acadar o obxectivo fixado pola UE para o ano 2020 do 3% do PIB".

"Algúns afortunados estamos en grupos de investigación que teñen financiamento por outras vías, e polo tanto puideron manter os nosos contratos. Pero moita xente tivo que marchar ou quedou polo camiño"

"Algúns afortunados estamos en grupos de investigación que teñen financiamento por outras vías, por exemplo a través de proxectos estatais ou europeos, e polo tanto puideron manter os nosos contratos. Pero moita xente tivo que marchar ou quedou polo camiño", explica a investigadora. "A Xunta investiu moito diñeiro público na nosa formación, e agora córrese o risco de perdelo por completo, porque se non temos posibilidade de traballar aquí, teremos que marchar a outro lugar, di.

Vigo inclúe xa 50 prazas para Enxeñería Aeroespacial en Ourense

O seu catálogo de estudos de grao oferta 3.700 matrículas para o vindeiro curso.

A Universidade de Vigo ofertará para o vindeiro curso nos tres campus un total de 3713 prazas, a falta de sumarlle as do Centro Universitario da Defensa de Marín, que serán determinadas polo Ministerio de Defensa. Esta cifra é moi similar á do presente curso, agás que, por unha banda, se inclúen as 50 prazas que ofertará o vindeiro ano o Grao en Enxeñaría Aeroespacial, que neste intre continúa a súa tramitación; e, por outra, as reducións, igual ou de menos dun 5% tal e como contempla a lei, que se introducen en catro titulacións: o Grao en Comercio que pasa de ofertar 115 este curso a 110 o vindeiro; o Grao en Enxeñaría en Organización Industrial que pasa de 76 a 73; o Grao en Enxeñaría en Tecnoloxías Industriais que pasa de 105 a 100, e o Grao en Enxeñaría Mecánica que se reduce de 143 a 140. Por campus, Ourense ofertará 920 prazas, 50 máis que este curso ao incluírse as do Grao en Enxeñaría Aeroespacial; Pontevedra 715, as mesmas que este curso, e Vigo ofrecerá 16 prazas menos, por mor da reducións operadas nos catro graos antes citados.
Outro dos acordos adoptados polo Consello de Goberno foi a aprobación da declaración de interese para a implantación no curso 2017/2018 dos programa de doutoramento Auga, desenvolvemento e sustentabilidade e Creatividade e innovación social e sustentable, produto dos procesos de especialización dos campus de Ourense e Pontevedra, respectivamente. Os vicerreitores, Virxilio Rodríguez e Juan Manuel Corbacho, xustificaron ante os membros do Consello o apoio a estes programas, arredor dos que se agrupan 96 investigadores e investigadoras no caso de Ourense e 58 no de Pontevedra e que o vicerreitor ourensán cualificou de “peza chave para a especialización do noso campus”.

A olimpíada dos robots aterra na Coruña

Nenos e adolescentes poderán participar en abril nun evento co reto de chegar á final en Nova Deli.

Por segundo ano consecutivo A Coruña vai ser a sede galega da World Robot Olympiad (www.wroboto.es), un acontecemento internacional que se celebrará en máis de 15 cidades españolas e en ducias de sedes ao longo de todo o mundo. Participantes de 7 a 19 anos poden apuntarse a un reto que lles permitirá lucir as súas habilidades na programación de robots e talvez ata chegar á final internacional da WRO que este ano se celebrará na cidade de Nova Deli. Os nenos e adolescentes galegos que participen tratarán de obter o premio principal, que consiste en poder chegar á fase final española, que se celebrará no mes de setembro en Logroño.

A entidade Arkitas Robótica é a encargada das tarefas de organización da WRO en Galicia. Como xa aconteceu o ano pasado, a xornada de competición terá lugar o vindeiro 16 de abril no pavillón deportivo do colexio Compañía de María da Coruña. Begoña Juárez, responsable de comunicación de Arkitas Robótica, explica que o obxectivo dun evento deste tipo é achegar a robótica aos máis novos, unha tarefa na que a súa empresa xa vén traballando desde fai máis dun ano, a través da realización de talleres e outras actividades relacionadas coa robótica. Máis de 300 nenos recibiron formación ao longo da súa curta existencia.

No Desafío Regular os equipos teñen que construír o seu propio robot

A competición que terá lugar o día 16 conta con tres tipos de retos. Por unha banda está o Desafío Regular, no que os equipos participantes (de dous a tres persoas cada un) terán que construír un robot para resolver coa máxima puntuación as probas expostas sobre un taboleiro. O Desafío Open consiste en ofrecer soluciones robóticas ao problema exposto, que este ano se refire á xestión de residuos. Finalmente, o Desafío Football consiste en crear equipos de dous robots para enfrontarse aos demais participantes. Esta última proba está aberta a nenos e mozos de 10 a 19 anos, mentres que as outras dúas categorías están divididas segundo a idade dos participantes.
O ano pasado a edición galega da WRO contou con medio centenar de inscritos e este ano esperan incrementar a participación. Ata uns días antes da proba poden realizarse as inscricións na propia web da WRO. Begoña Juárez confía en que este tipo de iniciativas permitan a Galicia elevar o nivel de interese pola robótica, unha disciplina que aínda non é moi habitual nos colexios galegos pero que se vai a converter en breve espazo de tempo en tan necesaria como pode selo  agora o estudo do inglés, segundo indica Juárez.
“Unha competición deste tipo é divertida para o nenos pero ao mesmo tempo esixe unha concentración importante. Desde Arkitas Robótica vimos realizado talleres e outras actividades relacionadas con esta disciplina en varios colexios e institucións privadas da Coruña pero un dos nosos retos é levar tamén a robótica aos colexios públicos”, conclúe a responsable de comunicación da entidade coruñesa.

Facenda terá que devolver o IVE da investigación ás universidades

O Supremo obriga á Axencia Tributaria a reintegrar 4,3 millóns ás universidades de Salamanca e Santiago.

O Tribunal Supremo ha ditado dúas sentenzas nas que dá a razón ás universidades de Salamanca e Santiago de Compostela no contencioso que mantiñan coa Axencia Tributaria polo IVE das actividades de investigación. O tribunal permite ás universidades deducirse o imposto dos proxectos de investigación feitos tanto por encargo de terceiros como para ampliar a bagaxe cultural da universidade. Agora Facenda terá que devolver 3,1 millóns de euros á Universidade de Salamanca e 1,2 millóns á de Santiago. Outros campus agardan unha resposta similar.

A Axencia Tributaria terá que reintegrar 1.227.922 euros á Universidade de Santiago de Compostela polos materiais adquiridos para a investigación en 2005, segundo a sentenza coñecida este luns e adiantada pola Cadea SER. O alto tribunal baséase nunha sentenza similar ditada o pasado febreiro polo que Facenda tiña que devolver outros 3.130.841 euros á Universidade de Salamanca polo IVE dos anos 2002 a 2004.

Reclamacións millonarias

A Universidade de Santiago e a de Salamanca deben recibir, segundo o Supremo, 1,2 e 3,1 millóns dun exercicio, respectivamente. Santiago considera que chegaría aos 20 millóns sumando o pendente desde 2005.
A Complutense estima que debe recibir 10 millóns desde 2008. A Universidade de Sevilla reclama cinco millóns de 2014 e a Politécnica de Valencia, 400.000 euros.

O Supremo senta xurisprudencia con ambas as sentenzas, o que podería supoñer un elevado custo para a Axencia Tributaria que tería que desembolsar varios millóns de euros ás universidades. Campus como a Complutense de Madrid, a Universidade de Sevilla ou as Politécnicas de Madrid e Valencia teñen preitos abertos por este asunto.
Facenda, con todo, limita o impacto da sentenza. Considera que a maioría de universidades xa se deducían directamente todo o IVE dos proxectos de investigación. E doutra banda, explican que xa estaban a aplicar o criterio que confirmou o Supremo pois xa están cribando con máis precisión que gastos podían deducirse e cales non en función de si poden vinculalos coa docencia ou só coa investigación.
O contencioso trataba de aclarar se os bens adquiridos para a investigación básica —"traballos teóricos que se emprenden para obter novos coñecementos, que se cobren con achegas da universidade ou subvencións públicas"— teñen a mesma consideración que os bens que se compran para a investigación aplicada —que supón a realización de traballos por encargo de particulares ou empresas— e teñen, por tanto, dereito a deducirse o IVE correspondente.
A Axencia Tributaria argumenta que a investigación básica está vinculada coa actividade do ensino e por tanto non pode deducirse o IVE. As universidades, pola súa banda, defenden que ambas as ramas da investigación deberían ser tratadas como investigación aplicada, que si permite a dedución.
O Supremo, pola súa banda, estima que "non existe dúbida" de que a investigación aplicada pode acollerse á redución do 100% das cotas soportadas do IVE e, que son as que se pode deducir as universidades integramente. O problema está ao definir se o IVE dos gastos realizados pola investigación básica "poden, e en que porcentaxe, ser obxecto de dedución", sinala o alto tribunal, que deixa esta cuestión aberta.
"Non pode entenderse que a investigación básica vincúlese ao ensino polo feito de que exista coincidencia en moitas ocasións entre o persoal docente e o persoal investigador", sinala o alto tribunal.
A sentenza do Supremo sinala que "non resulta admisible" que o material adquirido para investigación básica póidase afectar, por parte de Facenda, a "outras actividades universitarias, en concreto o ensino".

Os campus esixen un criterio común tras a decisión do Supremo

As dúas sentenzas recentes do Supremo abriron o camiño ao resto de campus españois, que reclaman a Facenda un criterio común para evitar situacións dispares.
A Universidade de Sevilla reclama á Axencia Tributaria cinco millóns de euros de 2014. "Pedímolo como outros anos tras pagar as facturas con IVE, pero o diñeiro quedou retido", explica o reitor, Miguel Ángel Castelo. "Esperamos unha resposta positiva tras esta sentenza, pero non dubidaremos en recorrer aos tribunais se non se produce", engade.
A Politécnica de Madrid está nunha situación similar, con dous preitos abertos por 2013 e 2014. A Politécnica de Valencia conseguiu tras "cinco meses facendo papelorio e xustificacións" que lle devolvan 900.000 dos 1,3 millóns de IVE de material de investigación que adiantaron en 2014, segundo explica o seu xerente, José Antonio Pérez. Pelexan polos outros 400.000.
A Complutense de Madrid, pola súa banda, gañou unha sentenza na Audiencia de Madrid polo diñeiro retido en 2008. Reclamaban dous millóns de euros dese exercicio e calculan que o montante ascendería a 10 millóns sumando os posteriores. "Deberían existir un camiño común", solicita o vicerreitor de Planificación Económica da Complutense, Javier Sevillano. "Creo que o asunto tería que abordarse no seo da CRUE [a conferencia de reitores, que aglutina a 73 campus españois] para que busque un acordo xeral que nos permita tratar coa Axencia Tributaria sen que cada un pleitee polo seu lado".

Estudantes do Campus de Pontevedra premiados pola súa app para o fomento da participación en UNICEF

Cinco estudantes da Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación veñen de converterse nos gañadores do concurso internacional XMINT Project. A súa achega foi unha aplicación para móbiles dirixida a fomentar a implicación da cidadanía con UNICEF a través dunha “estratexia de gamificación”. O proxecto, destinado polo tanto a fomentar a captación de socios por parte da ONG, veu da man de Iago Souto, Alba Martín, Isabel Rey, Marta Caeiro e Ángel Rey. Este grupo de alumnos do Campus de Pontevedra (procedentes de Publicidade e Relacións Públicas e Comunicación Audiovisual) competiron no concurso XMINT Project (coordinado pola universidade belga Karel de Grote), con equipos semellantes procedentes das universidades de Grenoble (Francia), Northumbria (Reino Unido), Katowice (Polonia) e Charlemain (Bélxica). Na tarde deste venres presentaron as súas campañas na sede de UNICEF en Bruxelas. O reto de todas elas: deseñar a mellor campaña publicitaria crossmedia para a organización humanitaria.
No caso do grupo pontevedrés, o reto tivo como elemento central unha aplicación para móbiles destinada a fomentar ás doazóns a esta organización e que “a través dunha estratexia de gamificación”, incrementase a concienciación dos usuarios. “Tratábase dunha aplicación para potenciar as doazóns, na que se facía unha equivalencia entre cousas ás que podías renunciar na túa vida e o que podías achegar a UNICEF”, explica Vicente Badenes, un dos profesores encargados de asesorar este proxecto, no que “os alumnos competiron con universidades moi potentes”. Badenes salienta que “fixeron un gran traballo en pouco tempo e a verdade é que é un proxecto destes que nos enche de orgullo”. Outro dos profesores, Xabier Rolán, salientou “o alto nivel” dos proxectos de todas as universidades, que foron avaliados por un xurado composto por tres representantes de UNICEF e un de cada unha das universidades participantes, que non podían votar polo seu propio equipo.
Os profesores Oswaldo García, Mabel Míguez, Vicente Badenes e Xabier Martínez Rolán foron os encargados de coordinar o traballo deste grupo de alumnos, que desde o mes de xaneiro veñen desenvolvendo un proxecto que, en primeiro termo levounos a estudar campañas previas, tanto desta organización como doutras ONG, así como á realización de enquisas e a análise de diferentes estudos. A partires de aí, informa a Universidade de Vigo, os estudantes comezaron a traballar no deseño dunha campaña na que fan uso de diferentes soportes, desde medios gráficos e audiovisais ata redes sociais.

Pola Universidade Pública

Vivimos tempos duros para a Universidade.
Non é casual que nos últimos 10 anos as universidades galegas perderan un 25% do estudantado. A presión exercida mediante taxas, desaparición e descenso de bolsas, caída xeralizada das rendas da maioría da poboación e un deterioro do límite de prazas imposibilitan que hoxe en día moita xente poida acceder a estudos superiores.
Ao mesmo tempo, dende o ano 2010 desapareceu aproximadamente un 10% do profesorado. É dicir, quédanos unha Universidade máis pequena, con menor capacidade para a investigación e unha menor calidade de docencia. Ao mesmo tempo, o avellentamento é escandaloso: nas tres universidades galegas contamos con 35 profesores menores de 30 anos, é dicir, un 0’6% do total. Que opcións de futuro temos quen aspiramos a realizar carreira investigadora?
En lugar de contratar profesorado, a solución que se propón é perversa: graos de 3 anos, polo que o profesorado necesario será menor. Descenso de calidade nos plans de estudos, o que leva a ter que estudar un master ás persoas graduadas. Un master onde as taxas son máis caras e, curiosamente, existe un importante nicho de negocio para entidades privadas.
E a que se debe todo isto? A un programa de desmantelamento da Universidade pública tal e como a coñecemos, que vai moito máis alá da crise económica. Despois de reducir os orzamentos universitarios un 20% durante o seu goberno, Feijoo acaba de asinar cos Reitores un insultante plan de financiamento que condena ás Universidades á ultrapecariedade cando menos até o ano 2020.

Trátase de mudar o paradigma do ensino como dereito para transformalo no ensino como negocio. Non é casual que o goberno Feijoo facilite a implantación de universidades privadas en Galiza

Unha Universidade pública precaria ten outra consecuencia: viabiliza a existencia de Universidades privadas. Aquí está a clave desta situación, trátase de mudar o paradigma do ensino como dereito para transformalo no ensino como negocio. Non é casual que o goberno Feijoo facilite a implantación de universidades privadas en Galiza, como ben nos explicou Praza Pública.
Así, o futuro da Universidade estará baseado no maior papel das universidades privadas, cunha universidade pública devaluada e que empregue os seus recursos para intereses privados. Como é posible que aceptemos que os presidentes dos Consellos Sociais (o órgano último de decisión das Universidades) estean conformados e mesmo presididos por grandes empresarios? Que o Presidente do Consello Social da UNED sexa César Alierta, Presidente de Telefónica, é indicativo da Universidade que temos. En Galiza tamén temos exemplos: o presidente do Consello Social da USC é tamén o Presidente do Banco Pastor.

Chegamos a un punto no que xa non se trata de reivindicacións sectoriais ou parciais: estamos vivindo un ataque frontal ao conxunto do Ensino Superior

Escribía Arturo Casas, un profesor ao que teño moito aprecio despois de convivir con el no Consello de Goberno da USC, sobre o problema para a obtención de cátedras. Chegamos a un punto no que xa non se trata de reivindicacións sectoriais ou parciais: estamos vivindo un ataque frontal ao conxunto do Ensino Superior que afecta a todos os estamentos, e é preciso defendelo colectivamente.
Por iso é tan importante apoiar a quen hoxe en día decide plantar cara a esta situación e defender a Universidade que queremos, como nos amosan as facultades de Maxisterio ou Filosofía na USC, con peches durante as últimas 4 semanas precisamente para loitar contra a precarización á que nos vemos sometidos.
A semana pasada despedía a un bo amigo que marchaba a traballar a unha universidade no Ecuador por falta de oportunidades no Sistema Universitario Galego. Se as cousas non mudan, eles terán difícil volver, e outros teremos que seguilos. Agardemos que non sexa así.
Adrián Dios Vicente (Serra de Outes, 1989) é membro do Claustro e do Consello de Goberno da Universidade de Santiago de Compostela polo Terceiro Ciclo.

Adrián Dios